نازل شده است و داراى دويست آيه مىباشد و ابن اسحاق در اين باره مىگويد : از جمله آياتى كه در روز احد نازل شد ، شصت آيه از آل عمران بود كه جنگ احد را توصيف كرده و به سرزنش كسانى كه از دستورهاى پيامبر صلّى اللّه عليه و آله سرپيچى كرده بودند پرداخته است . « 1 » ( 1 ) واقدى در مغازى نقل مىكند كه مشور بن مخرمه به عبد الرحمن بن عوف گفت : دربارهء احد براى ما صحبت كن . او گفت : اى برادرزاده ، به بعد از آيات صد و بيست سورهء آل عمران مراجعه كن ، آنجا كه مىفرمايد : « وَ إِذْ غَدَوْتَ مِنْ أَهْلِكَ تُبَوِّئُ الْمُؤْمِنِينَ مَقاعِدَ لِلْقِتالِ » « 2 » ؛ چون بامدادان از خانواده‌ات براى صف‌آرايى مؤمنان به جهت جنگ بيرون رفتى ؛ و در آن صورت گويا كه با ما در احد حاضر بوده‌اى . همچنين ابن اسحاق از اين آيات شروع و تا آيهء صد و هشتاد را برمىشمارد كه شصت آيه مىشود ، تا آنجا كه خداوند مىفرمايد : « . . . وَ ما كانَ اللَّهُ لِيُطْلِعَكُمْ عَلَى الْغَيْبِ وَ لكِنَّ اللَّهَ يَجْتَبِي مِنْ رُسُلِهِ مَنْ يَشاءُ فَآمِنُوا بِاللَّهِ وَ رُسُلِهِ وَ إِنْ تُؤْمِنُوا وَ تَتَّقُوا فَلَكُمْ أَجْرٌ عَظِيمٌ » « 3 » ؛ چنين نيست كه خداوند شما را از اخبار غيب آگاه سازد ، ولى از ميان رسولان خود هر كس را بخواهد برمىگزيند ، پس به خدا و رسولان او ايمان بياوريد و اگر ايمان بياوريد و تقوا پيشه كنيد ، پاداش بزرگى خواهيد داشت . گرچه مفسران و محققان در علوم قرآنى در ميان نزول سورهء آل عمران و نساء ، نزول دو سورهء احزاب و ممتحنه را نقل كرده‌اند « 4 » و شايد كه سورهء نساء بعد از احد و حمراء الاسد با فاصله نازل شده باشد و نه متّصل به آن . ( 2 ) آيا على عليه السّلام زخمى شد ؟ ! ابن شهر آشوب حلبى ساروى در مناقب آل ابى طالب از خصائص العلوية از على عليه السّلام نقل مىكند كه فرمود : در روز احد شانزده زخم بر من وارد و به خاطر چهار تا از آنها بر زمين افتادم ؛ ولى مردى خوش روى كه داراى موى زيبا و خوشبوى بود ، بازوى مرا گرفت و بلند كرد و گفت : بر دشمنان حمله كن كه تو در طاعت خدا و رسولش هستى و آنها از تو راضى هستند ! على عليه السّلام فرمود : نزد نبى اكرم صلّى اللّه عليه و آله آمد و جريان را بازگو كردم . آن حضرت فرمود : اى على ، خدا

--> ( 1 ) . ابن هشام ، ج 3 ، ص 112 . ( 2 ) . مغازى واقدى ، ج 1 ، ص 319 . ( 3 ) . ابن هشام ، ج 3 ، ص 128 و واقدى تا آخر اين سوره را استطرادا نقل مىكند . ( ج 1 ، ص 329 ) ( 4 ) . التمهيد ، ج 1 ، ص 106 . البته سورهء احزاب يك مرتبه نازل نشده و همچنين ممتحنه ، بلكه ظرف چندين سال نازل شده‌اند .